Bà Clinton nói Trung Quốc cần trả tự do cho những ai bị bắt từ hồi đó và chấm dứt việc sách nhiễu những người tham gia biểu tình Thiên An Môn.

Hàng trăm, có thể hàng ngàn người đã chết trong đợt trấn áp và ngay cả bây giờ, thảo luận công khai về sự kiện này vẫn còn bị cấm.

An ninh được siết chặt ở Bắc Kinh, cảnh sát chặn xét tất cả những ai đặt chân tới quảng trường.

Các phóng viên nước ngoài cũng không được phép vào bên trong quảng trường Thiên An Môn hay quay phim cảnh treo cờ buổi sáng.

Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến cho hay họ bị buộc phải rời Bắc Kinh hoặc chỉ ở trong nhà không đi đâu.

Ngay cả tại Hong Kong nơi quyền tự do ngôn luận được bảo đảm, một số nhà bất đồng chính kiến cũng không được phép nhập cảnh.

Thế nhưng Ngoại trưởng Clinton nói trong một thông cáo rằng đợt kỷ niệm lần này là cơ hội cho Trung Quốc "suy nghĩ về ý nghĩa của những gì xảy ra trước ngày tháng ấy".

Bà nói Trung Quốc "cần xem xét lại một cách công khai những sự kiện đen tối trong quá khứ và chính thức trả lời về những người bị giết hại, bắt bớ hay mất tích, với mục đích rút kinh nghiệm và tự chữa lành".

"Trung Quốc có thể tỏ lòng trân trọng kỷ niệm về ngày đó bằng cách thực thi luật pháp, bảo vệ các quyền con người đã được quốc tế công nhân và phát triển dân chủ với ưu tiên giống như sự ưu tiên đã giành cho cải cách kinh tế."
Cứng rắn hơn

Tuyên bố của bà Clinton cho thấy một thái độ cứng rắn hơn những gì chính quyền Obama từng đưa ra về hồ sơ nhân quyền của Trung Quốc.

Phóng viên BBC tại Washington nhận xét bà Clinton từng làm các nhân vật tranh đấu dân chủ thất vọng lúc mới lên nhậm chức, khi bà tuyên bố không nên trộn lẫn nhân quyền với các chủ đề khác như thay đổi khí hậu hay Bắc Triều Tiên.

Đảng Cộng sản Trung Quốc chưa bao giờ tổ chức điều tra chính thức về những gì xảy ra tại Thiên An Môn 20 năm trước.

Mới đây ông Xiang Xiaoji, một cựu lãnh đạo biểu tình nay là công dân Hoa Kỳ, định tới Hong Kong để tham gia các hoạt động kỷ niệm nhưng không được phép nhập cảnh và phải quay trở về New York.

Một cựu lãnh đạo khác, Wu'er Kaixi, bay từ Đài Loan tới Macau và bị giữ lại ngay khi hạ cánh.

Ông Kaixi nói với các phóng viên ông muốn từ Macau vào đại lục để thăm cha mẹ.

Có tin bà Ding Zilin, người đứng đầu nhóm Các bà mẹ Thiên An Môn, những người có con bị sát hại trong sự kiện này, không được phép ra khỏi nhà.

Ông Bao Tong, một cựu quan chức bị sa thải vì ủng hộ những người biểu tình, đã bị bắt rời Bắc Kinh hồi tuần trước.

Trước đợt kỷ niệm, nhà chức trách cũng chặn các website trao đổi ý kiến như Twitter và Flickr.