Những người ngồi trước mặt Chris Lawrence hôm nay sẽ trở thành lãnh đạo Bắc Hàn một ngày không xa.

Một buổi sáng tháng Hai lạnh cóng tay và lớp học của thầy Chris tại trường đại học số một Kim Nhật Thành nằm ngay tại thủ đô Bình Nhưỡng cũng không ấm hơn bên ngòai là mấy.

Những ngày này, kể cả con cái những cán bộ cốt cán của đảng cũng không tránh khỏi những nỗi vất vả mà dân thường Bắc Hàn phải đối mặt mỗi ngày.

Thầy Chris nói: “Vấn đề căn bản là không có đủ lò sưởi.”

“Hầu hết mọi người đều phải mặc áo khóac ấm khi ở trong nhà.”

Chris là một thành viên trong nhóm các giáo viên người Anh làm việc trong một dự án giữa Hội đồng Anh và chính phủ Bình Nhưỡng.

Bắc Hàn đang chuyển dần các họat động dạy ngoại ngữ từ tiếng Trung và Nga sang tiếng Anh, một dấu hiệu mà nhiều người hy vọng rằng có thể đồng nghĩa với việc mở cửa với phương Tây một ngày không xa.

Hôm nay là buổi dậy đầu tiên của Chris nhưng anh đã có ấn tượng tốt về khả năng tiếng Anh của học trò.

“Tôi tin rằng những em nhỏ này sẽ giữ những vị trí rất quan trọng trong xã hội Triều Tiên sau này.”

Tôi hỏi một học sinh em định dùng tiếng Anh vào việc gì. Em trả lời: “Cháu hy vọng nói được tiếng Anh để có thể ra nước ngòai kinh doanh vì cháu muốn trở thành một doanh nhân.”

Một em khác nói em sẽ trở thành nhà ngoại giao.

Các em đều có vẻ sẵn lòng bắt tay với thế giới bên ngòai, ít nhất là tại thời điểm hiện tại.

Tôi hỏi một học sinh em thích nhà văn người Anh nào nhất.
Em rụt rè nói: “Shakespeare… và Dickens”.

Tôi hỏi em đã đọc những cuốn sách tiếng Anh nào. Em ngượng nghịu hồi lâu rồi trả lời: “Jane Eyre…. Hamlet…”

Chính phủ Bắc Hàn không chỉ kiểm tra chặt chẽ những cuốn sách các em đọc.

Những gì các em kể với tôi đều được các quan chức chính phủ hộ tống tôi lắng nghe cẩn thận.

Nhưng bất chấp sự có mặt của những người này, không học sinh nào lồng vào cuộc trò chuyện những khẩu hiệu “cúng cụ” như”học vì niềm tự hào của đảng quang vinh và lãnh tụ kính yêu.”

Các em đều khá tự nhiên khi trò chuyện về những gì các em muốn đạt được trong cuộc sống.

Điều này trái ngược với những gì vị trưởng khoa tuôn ra khi ông sang sảng lên lớp về đức hạnh của lãnh tụ kính yêu, chủ tịch Kim Jong-il, khi tôi vừa bật máy thu lên.

Thảo luận sôi nổi

Tại Đại học ngoại giao Bình Nhưỡng phía bên kia của thủ đô, cán bộ giáo viên có vẻ tiến bộ hơn rất nhiều.

Họ nói với tôi rằng họ rất vui mừng được đón một phóng viên từ BBC vì “chúng tôi thu âm chương trình BBC News mỗi ngày để giúp sinh viên luyện tiếng”.

Họ mở cho tôi nghe một số tư liệu lưu trữ, trong đó có bản tin từ Thế Giới Vụ được phát cách đây gần một năm, vì vậy tối biết rằng họ không ghi âm riêng bản tin ngày hôm nay để tôi hài lòng.

Tôi tới thăm một lớp học năm cuối khi sinh viên đang có buổi thảo luận sôi nổi bằng tiếng Anh khá tốt về chủ đề có nên nhốt thú vật trong vườn thú hay không.

Các sinh viên đều tỏ ra có kiến thức và tham gia nhiệt tình.
Các em lục vấn tôi về cuộc điều tra về cuộc chiến Iraq đang diễn ra tại Anh và rồi cô sinh viên 21 tuổi Ri Ji-hye xin phép được nói thẳng.

“Thật may là chúng tôi được nghe đài BBC. Nó giúp chúng tôi học tiếng Anh. Tôi chỉ mong đất nước mình được như các cường quốc kinh tế.”

“Chúng tôi đã là một quốc gia hàng đầu về chính trị và các vấn đề khác. Tôi muốn học tiếng Anh để người nước ngoài có thể biết thêm về Triều Tiên.

Cô mỉm cười rồi hỏi: “Ông hãy nhìn vào mặt chúng tôi – chúng tôi có trầm cảm không, có bất hạnh không, có đói không? Câu trả lời là không.”

Đối với Ji-hye và các bạn đồng lứa của cô, điều này là hoàn toàn đúng.

Nhưng một trong những thử thách đối với thế hệ của cô là không chỉ là mở cửa với thế giới bên ngòai, mà còn là mở mắt nhìn ra thế giới.

Đại sứ Anh tại Bình Nhưỡng, Peter Hughes, là một trong những người tin rằng Bắc Hàn sẽ phải chờ thêm một thế hệ nữa mới hy vọng có thay đổi thật sự.

Ông cho biết rất ít người tại thủ đô Bình Nhưỡng biết đến cuộc sống của hầu hết người dân Bắc Hàn tại các vùng khác.

Ông nói: “Bạn cần biết rằng Bình Nhưỡng hòan toàn khác với những gì diễn ra bên ngòai thủ đô này.”
“Chỉ một số người nhất định có thể sống tại đây và nếu bạn làm gì sai, một trong những hình phạt cho bạn sẽ là bị đuổi khỏi thủ đô.”

“Nếu bạn đi ra các tỉnh khác bạn sẽ thấy bức tranh ở đó khác hòan tòan, quang cảnh tiêu điều cùng những nhà máy đứng trơ xác.”

Tự hào và yêu nước

Trở lại lớp học của Viện nghiên cứu nước ngòai, một giáo viên khác của Hội Đồng Anh đang chỉ cho thế hệ mới của Bắc Hàn xem cách mở chiến dịch quảng bá tên tuổi cho Harley-Davidson, còn bên ngoài, hàng trăm người đang chờ xe bus.

Bình Nhưỡng có thể là thành phố điểm của Bắc Hàn, nhưng ngay tại đây, một điều hiển nhiên mà ai cũng thấy là nền kinh tế không họat động.

Giống như cha mẹ mình, các thanh niên Bắc Hàn tôi gặp đều tự hào và yêu nước.

Họ hy vọng tràn trề vào triển vọng của đất nước ngay cả nếu họ chưa hiểu ra rằng họ đã bị người láng giềng Trung Quốc bỏ xa bao nhiêu.

Nhưng ít nhất họ đã bắt đầu học về thế giới bên ngoài để một ngày nào đó sẽ tránh được những sai lầm này.